گو شه ای از وصیّت نامه داریوش هخامنشی

 

اینک که من از دنیا میروم 25 کشور جزو امپراتوری ایران است.در تمام این کشورها پول ایران رواج دارد و ایرانیان در آن کشورها دارای احترام هستند و مردم آن کشورها نیز در ایران محترم شمرده می شوند. جانشین من خشایار باید همانند من در حفظ این کشورها بکوشد و راه نگهداری  این سرزمینها این است که در امور داخلی آنها مداخله نکند و مذهب شعائر آنها را محترم بشمارد. تو با ارتشی نیرومند به یونان حمله کن و به آنها بفهمان که پادشاه ایران قادر است مرتکبین فجایع را تنبیه نماید. توصیه دیگر من این است که هرگز دروغگو و متملق را به خود راه مده چون هر دوی آنها آفت سلطنت هستند. افسران و سربازان راراضی نکه دار اگر با آنها بد رفتاری کنی آنها نمی توانند معامله متقابل کنند اما در میادین نبرد تلافی خواهند کرد ولو به قیمت کشته شدن خودشان باشد. امر آموزش را ادامه بده و بگذار اتباع تو بتوانند بخوانند و بنویسند تا فهم و عقل آنان فزونی یابد در این صورت با اطمینان بیشتر می توانی سلطنت نمایی. همواره حامی کیش یزدان پرستی باش اما هیچ قومی را مجبور نکن که پیرو کیش تو باشد و پیوسته به خاطر داشته باش هر کس باید آزاد باشد از هر کیشی که میل دارد پیروی نماید. پس از مرگم بدنم را بشوی و آنگاه در کفن بپیچان و در تابوت سنگی قرار بده و در قبر بگذار اما قبرم را مسدود مکن تا هر زمان که بخواهی تابوت سنگی مرا ببینی و دریابی که زمانی پدرت شاه مقتدری بوده و تو نیز چون من خواهی مرد. هرگز از آباد کردن دست بر ندار زیرا قاعده این است که وقتی کشوری آباد نمی شود به سمت ویرانی می رود. عفو و سخاوت را فراموش نکن و بدان که بعد از عدالت برجسته ترین صفت پادشاهان عفو است و سخاوت. ولی عفو موقعی است که کسی نسبت به تو خطایی کرده باشد و اگر به دیگران خطایی کرده باشند و تو آن را عفو کنی ظلم کرده ای.